Stan: ruina/częściowo zrekonstruowany
miasto powiatowe, siedziba urzędów gmin miejskiej i wiejskiej
Współrzędne obiektu:
Brak danych
Możliwość zwiedzania:
Tak
Dojazd:
Zobacz na mapie
Gdzie spać?
Noclegi w powiecie rawskim
Był on mieszkaniem dawnych panów starożytnego rodu Piasta, długo tą ziemią władnących, im to niewątpliwie winien jest swoje wzniesienie, i przywiedzenie do stanu obrony, z której to przez kilka wieków słynął...
... postać jego była groźna, i za niezdobyty łatwo mógł być poczytany... Dziś gruzy jego zasypały wzgórze, a pozostała wieża w ośmiokąt zamurowana, smutnej powłoki, podnosząc jeszcze swe czoło poorane ręką wieków, przypomina wędrowcom dawnych swoich panów! Jakimże nawałnicom przyrodzenia i napadom samychże może ludzi, oparła się w przeciągu rozległego okresu istnienia swego! Iluż tu wydarzeń była świadkiem, ileż tu dział zakwitło i zwiędło, powstało i zniknęło bez pozostawienia śladu!
Ponurej ciszy w miejscach tych panującej nieprzerywa bynajmniej szum płynącej niegdy wedle grodu rzeki Rawki: koryto jej skrępowane w jedno łożysko, omija starożytne zwaliska, i ledwie małe żyłki wody w miejscach przekopów, sączą się leniwo.
Tak to czas rączy w swoim biegu, niszczy dzieła ludzkie, i zaciera ich ślady, a mury starego gmachu tak łatwo runą pod jego ręką, jak łatwo wyciśnięte na piasku znaki, lada powiew wiatru zagładza i znosi.
Z gruzów, o wspaniałości i obszerności tego warownego niegdyś grodu, jak też z ułamków, o jego trwałości, sądzić wypada.
Wincenty Hipolit Garzanecki -" Zamek w Rawie. Wspomnienie Historyczne".
(Zamek)- "rawski na wzgórzu ręką ludzką usypanem i rzeką Rawką oblanem wznosił się okazale ... Budowany w czworogran, którego każdy boka miał po sto łokci długości a grubości pięć łokci, wysoki na cztery piętra, murem w około obwiedziony; sklepy pod całym gmachem rozciągały się. Zdobiły go cztery wieże, a przystęp do niego ułatwiał most zwodzony na łańcuchach."
F. Kozłowski- " Dzieje Mazowsza za panowania książąt"- Warszawa 1858.
Zamek w Rawie Mazowieckiej powstał w XIV wieku. Był wtedy najbardziej wysuniętą na południowy-zachód warownią Mazowsza.
Budowla na planie nieregularnego czworoboku usytuowana była w widłach rzek Rawki i Rylki. Rzeki te naturalnie utrudniały dostęp do zamku od północy i zachodu. Wzdłuż północnego muru obwodowego istniał tzw. "Dom Duży", a w dwóch przeciwległych narożnikach stały dwie wieże. Jedna z nich, ta sama, którą po rekonstrukcji możemy oglądać dziś, druga, nieistniejąca obecnie kwadratowa wieża. Mury obwodowe zamku miały 7 m wysokości i około 3 m szerokości. Wjazdu do warowni strzegła wieża bramna.
Plan zamku:
1 - pałac,
2 - wieża głółna,
3 - budynek południowy,
4 - wieża bramna,
5 - dziedziniec.
W roku 1496 sejm wyznaczył miasto do odbywania sejmików ziemskich. W podziemiach istniejącej do dziś baszty przechowywana była w 1563 roku tzw. "kwarta". Były to dochody z królewszczyzn, przeznaczone na utrzymanie wojska, zbierane corocznie na Zielone Święta.
Zamek w średniowieczu.
W wyniku braku konserwacji i rozwoju sztuki wojennej, zamek stracił znaczenie obronne i został przeznaczony na więzienie. Ale na więzienie nie byle jakie, bo dla znanych skazańców. Przebywali tu m.in.: Krzysztof Książe Maklenburgii, wzięty do niewoli w czasie wojny inflandzkiej, w 1578 roku więziono tu i stracono amanta kozackiego Iwana Podkowę w 1602 r, przebywali tu Karol Gildenhielm, syn Karola IX i Jakub de la Gardie, wódz szwedzki. Przez obecność ostatniego z wymienionych przed chwilą panów, wojska szwedzkie z jeszcze większą determinacją zniszczyły miasto i zamek w 1656 roku.
Samotna zamkowa wieża w drugiej połowie XIX wieku (widać efekty uderzenia pioruna).
"Dom murowany z wieżami, dachówką kryty, z dolnych i wierzchnich komnat się składający. Zwyczajnie dwupiętrowy, wewnątrz zaś rozkład: sionki, ganki, izby wielkie, ...alkierzyki, ...skarbce."
S. Starowolski- "Polonia sive status Regni Polonie descripitio Coloniae"- 1632.
Prace rekonstrukcyjne w roku 1959 (autor nieznany).
W roku 1789 zamek odbudował starosta Franciszek Lanckroński, lecz musiała być ona prowizoryczna, bo już w roku 1794 obiekt stał już pusty. Wtedy władze pruskie nakazały rozbiórkę warowni, przerwaną w roku 1820 po utworzeniu Królestwa Polskiego. Po niesławnych działaniach Prusaków po zamku pozostała praktycznie tylko wieża, w którą na domiar złego w 1859 roku uderzył piorun. W latach 1954-1958 przeprowadzono prace konserwatorskie i zrekonstruowano fragment zamku, który możemy oglądać dziś. Od tej pory mieści się w budynku muzeum.
Zamek znajduje się kilkaset metrów od rynku i prowadzą do niego tabliczki informacyjne. Teren jest ogólnie dostępny, a za wejście do muzeum w baszcie trzeba zapłacić niewielką sumę. W jednej z sal na stole znajduje się księga do której można się wpisywać (co uczyniłem...). W odbudowanej baszcie zamkowej ulokowało się Muzeum Ziemi Rawskiej, więc by wejść do środka należy uiścić opłatę. O ile mi wiadomo muzeum czynne jest jedynie w sezonie letnim. Na resztę ruin wstęp darmowy. (2004-2009)
Muzeum Ziemi Rawskiej w Rawie Mazowieckiej
Ul. Łowicka 26
96-200 Rawa Mazowiecka
Tel. (0-46) 814-45-69
godziny otwarcia:
poniedziałek – piątek : 10.00 - 15.00
sobota : 10.00 - 14.00
Tekst: Tomasz Szwagrzak
Zdjęcia: Tomasz Szwagrzak