O dworze w Ożarowie, każdy obeznany z tematem chyba słyszał. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych i wypromowanych obiektów tego typu w regionie. Obok takich „hitów” w województwie, jak: pałace w
Walewicach i
Nieborowie, czy zamek w
Oporowie, Ożarów jest punktem docelowym wielu weekendowych wypraw.
Inicjatorem budowy dworu był Władysław Bartochowski herbu Rola – kasztelan
wieluński i skarbnik
sieradzki. Potwierdzeniem są inicjały fundatora, wyryte w jednej z belek stropu. Znajduje się tam też data budowy – 1757. Dwór stanął w miejscu starszej budowli, znanej z opisu z roku 1669.
W rękach Bartochowskich majątek był do roku 1832. Następnie przeszedł w posiadanie Bąkowskich, a w roku 1881 zakupił go Wiktor Meręż. Rok później dwór przejmuje Niemiec – Henryk Meske. W rękach tej rodziny należał do 1945 roku. Po wojnie majątek wszedł w posiadanie Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w
Łodzi. Dopiero w latach 1970-1980 zabytek został został gruntownie wyremontowany. Wymieniono wtedy część drewnianych elementów konstrukcyjnych. Od roku 1981 funkcjonuje tutaj
Muzeum Wnętrz Dworskich w Ożarowie, będące filią
Muzeum Ziemi Wieluńskiej.
Dwór w Ożarowie w czasie odbudowy. Źródło: Muzeum Ziemi Wieluńskiej.
Co oferuje muzeum? Wyposażenie dworu nie jest oryginalne. Przywiezione tu zostało z wielu siedzib ziemiańskich na ziemi wieluńskiej. Odtworzono wnętrza dworów z tamtego okresu. Oglądać można m.in.: salon, sypialnie, salę jadalną i salonik myśliwski. Meble i wyposażenie pochodzą z XVI-XIX wieku. Na uwagę zasługuje późnobarokowy kominek w salonie. Dodatkowo oglądać można portrety szlacheckie, mapy, litografie, oraz... bieliznę damską z tamtego okresu. Celem było stworzenie dla odwiedzającego to miejsce – niemal „wehikułu czas”, aby turysta miał wrażenie, że jest w zamieszkałym dworze w tamtym okresie.
Park dworski założony został na przełomie XVIII i XIX stulecia. W tym czasie miał powierzchnię około 8 hektarów. Na przełomie wieków XIX i XX zmniejszony został o niemal połowę i taki stan zachował się do dzisiaj. Zaznaczyć należy że w okresie PRL park został bardzo zaniedbany. Stracił swój charakter, użytkowany był w niewłaściwy sposób i zniszczony został jego układ wodny. Zachowała się jednak część pierwotnego drzewostanu i wyposażenia. W roku 1996 wpisany został do rejestru zabytków. W roku 1999 powstały plany jego rewitalizacji. Prace trwały do roku 2002, odtworzono też układ wodny ze stawami. Na nowo wytyczone i wybrukowane zostały także trakty parkowe. Aleję wjazdową obsadzono lipami. Zrekonstruowano podjazd, gazon, wzniesiono ogrodzenie. Prace oparto na przedwojennym planie założenia z roku 1923. Do dziś zachowała się altana parkowa, oraz relikt baszty widokowej.
Dwór to budowla drewniana konstrukcji zrębowej. Osadzony został na fundamencie z kamienia i cegły. Kształt budynku zbliżony jest do kwadratu. Jego charakterystyczną cechą są cztery alkierze na rogach, nadające mu swój specyficzny styl. Pod południowo-zachodnią częścią dworu znajduje się piwnica sklepiona kolebkowo. Obiekt wieńczy polski dach łamany, kryty gontem. Ciekawostką jest fakt, że obecnie użytkowane poddasze dworu (mieszczą się tu biura) pierwotnie było puste i miało jedynie potęgować wizualnie wielkość budowli, nadając jej wygląd imponującej rezydencji. Kiedyś wnętrza dworskie nie były takie czyste, a ściany nie tak nieskazitelnie białe, ponieważ... wieczorami oświetlano świecami z których kopcił się dym.
Dziś w Ożarowie odbywają się wszelakie imprezy kulturalne, konferencje, koncerty. Miejsce warte jest odwiedzenia, ponieważ rzadko jest możliwość obejrzenia wnętrz dworskich z tamtego okresu, oraz zapoznania się z życiem mieszkańców siedzib. Większość dworów praktycznie nie posiada już żadnego dawnego wyposażenia. Na uwagę zasługuje fakt z jakim trudem odtworzono założenie w Ożarowie.
Ożarów położony jest przy granicy województwa, na zachód od drogi nr 45 z
Wielunia do Kluczborka przez Praszkę i Gorzów Śląski. Wstęp do muzeum od poniedziałku do soboty jest płatny, natomiast w niedziele jest za darmo. (2010)
Dwór w Ożarowie prawdopodobnie wzorowany był na
nieistniejącym już XVII-wiecznym dworze w niedalekich Czarnożyłach.
MUZEUM WNĘTRZ DWORSKICH W OŻAROWIE
98-345 Mokrsko
Ożarów
tel. (0-43) 841 17 24
Godziny otwarcia:
poniedziałek-nieczynne
wtorek-piątek: godz. 9:00 - 15:30
sobota i niedziela: godz. 12:00 - 15:30
adres www: www.mwdozarow.ovh.org
Tekst: Tomasz Szwagrzak
Zdjęcia: Tomasz Szwagrzak